Desmyttere & Partners

In het bespelen van zijn doelgroep was Pieter Paul Rubens een grootmeester. Wat was zijn doelgroep? Koningen en koninginnen, de adel, burgemeester Rockox, iedereen die geld genoeg had om een doek van de grote Rubens te kopen.

 

Hoe bespeelde Rubens zijn doelgroep? We gaan dit illustreren met één, veelzeggend voorbeeld, dat ook een en ander duidelijk maakt over de gewiekstheid van de keiharde zakenman Pieter Paul Rubens. Eerst een kleine inleiding. Via de landvoogden Albrecht en Isabella (die Rubens aanstelden tot hofschilder) had Spanje het laatste woord over onze contreien, maar Pieter Paul Rubens heeft nooit écht warme contacten gehad met de heersers in Madrid. Dat liep enigszins vlotter in Engeland: Karel I was de eerste die Rubens tot ridder sloeg; bij die gelegenheid kreeg de schilder van de koning een ring met diamanten die Karel I van zijn eigen vinger weghaalde!

 

Het contact met de allerhoogsten verliep via tussenpersonen. Zo was Rubens via de kunsthandelaar Toby Matthew in nauw contact gekomen met Sir Dudley Carleton, de Engelse ambassadeur in de Verenigde Provinciën. Carleton had zijn kantoor in Den Haag, waar hij door Rubens meermaals werd opgezocht. Bespeel uw doelgroep: Carleton vormde een brug naar het Engelse koningshuis, maar ook naar de rijke Hollanders, en tot overmaat van handigheid was ook Carleton zélf geïnteresseerd in de schilderijen van Rubens. Het contact werd door Rubens warm gehouden via een flink aantal brieven. Carleton bezat een mooie collectie werken uit de Oudheid. Sinds zijn tijd in Italië was Rubens een groot liefhebber van de oude Grieken en Romeinen, en hij bezat een mooie verzameling antiquiteiten. Op een gegeven moment stelde Carleton aan Rubens een ruil voor. Een prachtig halssnoer met diamanten dat aan zijn vrouw toebehoorde wilde hij ruilen voor een schilderij van Rubens: een groot jachttafereel met vossen en leeuwen. Jammer echter: het halssnoer werd op 50 pond geschat, terwijl Rubens met zijn natte vinger de waarde van het schilderij op het dubbele schatte. De schilder zorgde voor de oplossing: hij deed een "geste": liet de waarde van het schilderij zakken tot 80 pond en aanvaardde de ruil. Maar in werkelijkheid maakte Rubens voor Carleton snel-snel een kleiner jachttafereel en verkocht hij het oorspronkelijke aan de hertog van Aarschot!